,

Groeischijven vs botmassa: wanneer je paard onder het zadel?

Op Facebook zag ik een heel interessant bericht voorbij komen van Judith Drost van Epona Paardenmassage over wanneer nu het beste moment is om met je paard onder het zadel te starten. Hieronder het verhaal van Judith aangevuld naar aanleiding van een aantal vragen die zij op Facebook kreeg.

Judith:

Geregeld komt het op facebook voorbij: een schema over wanneer de groeischijven van het paard sluiten met de waarschuwing er niet op te klimmen voordat de laatste sluiten. Dit zou betekenen dat je er pas op 7 à 8-jarige leeftijd op je paard kunt stappen. Verstandig? Ik denk het zeker niet en ik zal uitleggen waarom je beter eerder kunt beginnen.

Maar om dat te kunnen uitleggen zal ik eerst vertellen wat nu precies groeischijven zijn.

Botten groeien op verschillende manieren. De groeischijven (epifysairschijven) zijn te vinden op beide uiteindes van de lange beenderen (pijpbeenderen) en zorgen voor de lengtegroei. Deze groeischijven bestaan uit kraakbeen, waarbij kraakbeen in verschillende stadia omgezet wordt naar been.

Na de groei verbeent ook deze groeischijf. Er blijft dan een dunne lijn over, de epifysaire lijn. Je begrijpt dat kraakbeen kwetsbaarder is dan been. Het kan minder belasting aan.

Daarnaast heb je ook nog te maken met botmassa. Dit is de dikte van het bot, de breedtegroei. Over de schacht van de lange beenderen ligt het perichondrium, een omgevend beenvlies overal op het been waar geen gewrichtsvlak is. Dit vlies zorgt voor beenvorming in de dikte. Het legt de nieuwe laag over de oude en zorgt dat het been kan herstellen van een fractuur.

Op hetzelfde moment wordt aan de binnenkant van de schacht been afgebroken en opgenomen, zodat het bot niet te dik en zwaar wordt. Een proces dat bij de mens het gehele leven door gaat, maar is het grootst rond 30 jaar. Hierna neemt de botmassa af. Botten worden poreus en de kans op een botbreuk neemt toe.
Daarnaast past botmassa zich aan aan de belasting.

Lees deze zin nog eens een keer. Botmassa past zich aan aan belasting.

Niet alleen spieren moeten getraind worden om het ruitergewicht op een goede manier te kunnen dragen. Ook het skelet. Wacht je tot het paard 8 jaar is, dan heeft zijn skelet veel minder tijd om zich goed aan te passen op het dragen van het ruitergewicht.

groeischijven

Ik ben geen dierenarts, ook geen wetenschapper. Maar bij kinderen is het zo dat we ze veel liever buiten zien spelen dan achter de computer, juist omdat hiermee hun botten sterker zullen worden. Op oudere leeftijd zullen ze hun gezonde botten behouden in tegenstelling tot hun gamende leeftijdsgenoten die een groter risico lopen op versleten rugwervels en gebroken heupen. Je kunt je dan vast voorstellen dat dit ook voor het paardenlichaam opgaat.

Vandaag zag ik hier een bevestiging van. All about the Bones gaf aan dat het haar opviel dat de botten van koniks lichter in gewicht waren, dan van alle andere paarden. De verklaring hiervoor was dat deze koniks in begrazingstrajecten lopen zonder ooit in hun leven een ruiter te zien, in vergelijking met paarden die wel degelijk ook onder het zadel gereden werden. Het heeft alles te maken met hogere botmassa doordat het skelet zich aanpast aan de belasting.

Wachten totdat een paard acht jaar is lijkt me dus niet verstandig, maar wanneer is het dan wel een goed moment om te beginnen met de training onder het zadel? Dat is een goede vraag waar ik meerdere mensen mee lastig heb gevallen, totdat Sharon May-Davis mij tijdens de laatste dissectie daar een antwoord op kon geven. Een antwoord dat ook helemaal klopte met wat ik nu had geleerd in de humane sportmassage, en het gevoel dat ik hierbij naar de paarden kreeg.

Haar advies: begin met de training op de grond, maar voer ook het werk onder het zadel in rond ongeveer vier jaar, wat uiteraard individueel afhankelijk is. Train spelenderwijs, korte momenten. Een half uur is echt al lang voor zo’n jonkie. Natuurlijk ga je opbouwen, en vele paarden worden in de wedstrijden gestart. Maar grote kans dat een achtjarige dat al op het hoogste niveau in de sport gestart wordt, voor zijn lichaam te snel is opgebouwd.

Nu moet je er natuurlijk wel rekening mee houden dat het ene paard de oefeningen makkelijker oppakt dan de ander, net zoals dat de ene ruiter het paard beter kan begeleiden dan de ander. Ik ben niet de persoon om een grens te trekken welk niveau acceptabel is voor een 8-jarige en welke niet meer.

Maar er zijn genoeg paarden die uiteindelijk vastlopen, juist omdat ze zo goed zijn, en de ruiter het paard niet afremt. Kissing spines en artrose zijn naast de peesblessures grote onderwerpen, maar er zijn ook genoeg paarden die mentaal blokkeren.

Neem en geef je paard de tijd om zich goed te ontwikkelen, juist zodat hij ook langer de sport aan kan. Heb je zo’n goed paard, durf dan ook eens wat wedstrijden over te slaan zodat hij niet meteen door moet naar het volgende niveau.

Nu is sport een helder voorbeeld, maar natuurlijk geldt hetzelfde voor de recreatiepaarden.

Conclusie: belast het lichaam zodat het geprikkeld wordt zich sterker te ontwikkelen, maar wees je heel goed bewust van het risico op overbelasting.

Judith Drost van Epona Paardenmassage

2 antwoorden
    • Ton Cloosterman
      Ton Cloosterman zegt:

      Prima advies wat iedereen, die beginnen wil met een jong paard, gelezen zou moeten hebben. In het begin is 10 minuten OP het paard, al lang genoeg. Begin met het paard warm te laten worden aan de longeerlijn en doe dit bij het afkoelen ook. Het paard kan dan werken zonder de (over)belasting door de ruiter. (ik doe dit ook met ons paard, een Andalusiër van 10 jaar – het is dus ALTIJD goed).
      Ook wil ik aangeven dat o.a. barokke rassen wat later in de ontwikkeling zijn dan de meeste andere rassen, zoals KWPN ers. Dus iets later beginnen en iets rustiger opbouwen is aan te bevelen.

      Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *