,

Kies jij wel de juiste kalkoenen?

Geschreven door Vera Grevelink

Het zomerseizoen is in volle gang en dat betekent dat we volop kalkoenen moeten indraaien. Maar welke kalkoenen draai je nu eigenlijk in? Puntige kalkoenen, rond, afgestompte of juist vierkanten kalkoenen?

Het is een vraag die menig ruiter zichzelf telkens weer stelt. Ikzelf ben hierop geen uitzondering. Ik ben op internationaal niveau actief in de eventingsport en heb iedere keer weer opnieuw die vraag.

Welke kalkoenen kan ik het beste gebruiken en waarom? Heb ik dan voldoende grip zonder mijn paard te blesseren? En niet alleen voor tijdens mijn cross, ook voor het dressuur- en springonderdeel is dat iedere keer weer een keuzemoment.

Vanuit mijn eigen ervaringen in de sport, maar zeker ook uit ervaringen van andere ruiters en grooms, weet ik dat er onvoldoende kennis voor handen is over het gebruik van kalkoenen. Welke kalkoenen kun je het beste gebruiken? Wat is het nut van bepaalde kalkoenen en wat kan de invloed van het gebruik op het paardenbeen zijn?

Het zijn vragen waar we onvoldoende antwoord op kunnen geven en om die reden ben ik dat voor mijn opleiding aan de STOAS hogeschool gaan uitzoeken.

kalkoenen-licht-gepunt
Foto: Four Star Brand

Kalkoenen in de reglementen en geschiedenis
In de basis is het gebruik van kalkoenen en de uitleg hierover vrij simpel: een kalkoen is de benaming van de rechthoekig naar beneden omgebogen takken van een hoefijzer en heeft als doel om een paard meer grip te geven.

Ga je dieper op de materie in, dan blijkt het een complex onderwerp waar nog veel kennis ontbreekt. De FEI heeft bijvoorbeeld geen artikel opgenomen in de reglementen over maximale afmetingen en het gebruik, mede omdat er te weinig kennis over is.

Als we een kijkje nemen in de geschiedenis zien we dat het gebruik van kalkoenen al in de Romeinse tijd voorkwam. De Kelten gebruikten namelijk ijzers met vaste kalkoenen. Later volgden er meerdere varianten op losse en vaste kalkoenen.

Het woord kalkoen is afgeleid van het Oudfranse ‘calkain,’ wat hoef, ijzeren haak en hiel betekent. Op zijn beurt is calkain weer afgeleid van ‘calcare,’ wat trappen betekent.

kalkoen-vroeger

De schroefkalkoen die we vandaag de dag kennen, kent al vele overeenkomsten met de schroefkalkoen die in de 18e eeuw beschreven werd. Al vroeg wisten de smeden raad met de paardenhoeven en het mechanisme om de paarden optimaal te kunnen laten voortbewegen op alle soorten ondergronden.

Maar terug naar de vraag welke kalkoenen je nu moet gebruiken
Kalkoenen zijn er om grip te krijgen, niet alleen als het veel geregend heeft maar ook droge ondergronden kunnen behoorlijk glad zijn. Voor elk type bodem en weersomstandigheden heb je een andere vorm van grip nodig en dus een ander type kalkoen. Maar bij de keuze van het type kalkoen speelt ook de ervaring van het paard een rol en de discipline.

Je merkt het al, het is niet eenvoudig om de juiste kalkoenen te kiezen. Om hier meer inzicht in te geven, geef ik de volgende 5 punten als richtlijn waar je op kunt letten de volgende keer dat je op wedstrijd gaat en kalkoenen gaat indraaien:

1. Ervaring van je paard
Kalkoenen hebben een remmende werking. Een jong, onervaren paard dat nog nooit kalkoenen in heeft gehad kan veel gaan struikelen omdat hij de remmende werking van kalkoenen niet gewend is. Draai bij een onervaren paard dus niet grotere kalkoenen in dan noodzakelijk is.

2. Harde en droge bodem?
Ook bij een harde en droge bodem moet je uitkijken dat je niet te grote kalkoenen indraait. Je loopt dan namelijk het risico dat de remmende werking van de kalkoenen te groot is en dat de kalkoenen niet volledig in de bodem zakken. Dit laatste zorgt ervoor dat er een andere stand van de hoef en frictie bij de kalkoenen ontstaat met alle gevolgen van dien.

Geadviseerd wordt om in zo’n geval een licht gespitste kalkoen in middellengte in te draaien. Is de bodem wel hard, maar niet droog? Gebruik dan puntige kalkoenen.

kalkoenen-gras
Foto: Four Star Brand

3. Natte bodem?
Zeker in Nederland is de kans groot dat je te maken krijgt met een natte bodem. Geadviseerd wordt om bij een natte bodem of regenachtige omstandigheden een langere kalkoen met kop in te draaien. Welk type kop je dan precies nodig hebt, hangt wel af van de structuur van de bodem.

Kleibodems zijn over het algemeen beter voor het paard als deze nat zijn en dan is een stompe kalkoen met een vierkanten kop voldoende. Grasbodems met zwart of geel zand als ondergrond kunnen echter heel glad worden, maar dat is ook afhankelijk van het grassoort. Fijn gras wordt gladder dan gras met een grove structuur. Bij fijn gras gebruik je een ronde tot puntige kop, bij grof en lang gras gebruik je een ronde tot meerhoekige kop. Bij een zachte bodem kun je een afgestompte kop gebruiken en in het geval van modder vierkanten kalkoenen.

4. Discipline en niveau
Het is van belang om een afweging te maken in relatie tot het niveau en de snelheid die het paard moet hebben om het werk te doen wat van hem gevraagd wordt. In de dressuur is een andere vorm van grip vereist dan voor het springen. En je kunt je vast ook voorstellen dat er weer een andere vorm van grip vereist is in een parcours van 80cm of een parcours van 1.60m.

Voor de dressuur geldt dat er vaak gebruik gemaakt wordt van kleinere kalkoenen. De snelheid is namelijk minder hoog dan bij bijvoorbeeld springen en het bewegingspatroon toont meer overeenkomst met de natuurlijke beweging van het paard.

In kleine wendingen is wel grip gewenst, maar de weerstand moet niet dusdanig groot zijn dat het paard de achterbenen laat staan. Hoe groter de schroef, des te groter de weerstand en dus ook de kans dat het achterbeen blijft staan of niet voldoende of snel genoeg meekomt.

Rijd je op zand en wil je zeker zijn van grip dan kan er gekozen worden voor een zeer kleine kalkoen ook wel een roadstud of wegkalkoen genoemd.

kalkoen-roadstud
Foto: Four Star Brand

5. Binnenkant hoef
Aan de binnenkant van de hoef, oftewel de binnenste tak van het hoefijzer, moet je nooit puntige of te grote kalkoenen indraaien in verband met mogelijke betrappingen. Kroonrandbetrappingen zijn gemene verwondingen die door de constante beweging en plaats moeilijk schoon te houden zijn.

Let bij het gebruik van verschillende kalkoenen erop dat de kalkoenen dusdanig de grond ingaan dat er geen scheve stand van de hoef ontstaat om onjuiste belasting van de benen te voorkomen. De grootste stift die je indraait moet in elk geval tot aan het ijzer de grond in gaan.

Vuistregel
Bij een harde en droge grond: licht gespitste kalkoen in middellengte
Bij regenachtige omstandigheden of natte bodem: langere kalkoen met kop

– Harde grond >> puntige kalkoenen
– Zachte grond >> ronde afgestompte kalkoenen
– Modder >> vierkanten kalkoenen

Bovenstaande punten kun je in de basis zien als een vuistregel, maar blijf ook altijd kijken naar hoe je paard op de kalkoenen reageert. Om blessures te voorkomen is het in ieder geval van belang om met zorg de juiste kalkoenen te kiezen.

De kalkoenen moeten voldoende grip geven en tegelijkertijd niet te veel remmen om de gewrichten onnodig te belasten. Ja, het is nog een hele complexe materie, waarbij je je bijna gaat afvragen hoe we dat vroeger toch deden toen er nog niet zo veel keuze was.

Welke kalkoenen draai jij bij je paard in? En wissel je dit ook af bij je paard afhankelijk van de omstandigheden? Deel je ervaringen in een reactie hieronder.

5 antwoorden
  1. Lida
    Lida zegt:

    Ik gebruik bij harde droge weilanden kleine vierkante kalkoenen met een soort spleet in het midden voor de voorijzers en kleine vierkante in de achterijzers.
    Als de grond nat is door dauw dan gebruik ik achter normale vierkanten en voor kleine vierkanten zonder spleet in het midden. En in modder reed ik zonder maar afgelopen week in beesd heb ik rondom vierkanten gedaan en hij liep er super op en hier heb ik ook voor het eerst in het traject mee gereden. ( ik men) vroeger reed ik altijd zonder stiften en paste mijn rijden er op aan maar de pony loopt gewoon zekerder heb ik gemerkt dus vandaar de keuze om in het gras altijd met stiften te rijden

    Beantwoorden
  2. Bert Debets
    Bert Debets zegt:

    LS.
    Wat ik mis is een uiteenzetting mbt. sneeuw en ijs.Dat zou interessant zijn om ervaringen van anderen te vernemen.Zelf rijd ik ook in de winter met sneeuw en ijs op speciaal winterbeslag.Maar van anderen kan men beslist nog een goede tip krijgen.

    MVG.
    Bert Debets
    Kerkrade

    Beantwoorden
  3. Tessa
    Tessa zegt:

    Interessant! Ik vind het ook altijd zeer lastig om te bepalen welke kalkoenen in gebruik. Ik rijd in de mensport waarbij we met samengestelde wedstrijd eerst een wegtraject hebben meestal over verharde ondergrond en daarna een traject met hindernissen, meestal op gras. Met een enkelspan besluit ik meestal in de 10 min rust tussen de trajecten de kalkoenen pas in de te draaien maar dit zorgt soms voor stress situaties bij tijdsdruk en paard wil ook niet altijd rustig blijven staan als er allerlei aanspanningen om hem heen lopen. Andere optie is beide trajecten met dezelfde kalkoenen rijden maar dit is niet handig gezien de totaal verschillende ondergronden. met een meerspan is het daarnaast niet te doen om in de rust kalkoenen te draaien. Iemand die hier nog goede tips voor heeft?

    Beantwoorden
    • Vera Grevelink
      Vera Grevelink zegt:

      Ik ben tijdens mijn studie ook in contact gekomen met het systeem van Klick and Ride, Dit systeem is ontwikkeld in Duitsland. De kalkoenen hebben geen schroefdraad maar worden in het ijzer geklikt. Eenvoudig en snel in gebruik. Het voordeel hierbij is dat de kalkoenen niet vast kunnen draaien in het ijzer en er dus niet extra radiale krachten op de pezen, gewrichten en ligamenten komen te staan bij het uitdraaien. Door de snelheid en het gemak waarmee de kalkoen in het ijzer klikt is het voor paarden veel minder stressvol. De fabrikant beweert dat je in 3-5 min 8 kalkoenen in kunt klicken.

      Ze zijn in de mensport wat bekender, juist vanwege het beeld wat jij hier schetst. Deze kalkoenen klik je in het hoefijzer met enige handigheid zelfs zonder hulpmiddelen. Eruit halen kun je met het speciale bijgeleverd hulpmiddel. Hoe goed ze blijven zitten heb ik geen idee van. De vertegenwoordiger beweerde natuurlijk dat ze blijven zitten maar ikzelf heb geen ervaring met deze kalkoenen en kan je hier verder niet in adviseren, bevestigen etc.

      Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *