,

Ongelijke voeten en de biomechanica

In het vorige artikel gaf ik al aan dat het onderwerp ongelijke voeten mij erg boeit. Met als reden natuurlijk dat ik eigenaar ben van een paard met ongelijke voeten. Mijn Jazz heeft rechtsvoor het bekende graasvoetje. Nu in het zomerseizoen kijk ik met lede ogen toe hoe ze zich door het weiland beweegt. Linksvoor naar voren rechtsvoor naar achteren, klein half stapje naar voren met rechtsvoor zodat ze met twee benen gelijk staat om vervolgens weer met linksvoor een stap naar voren te doen en in haar favoriete graashouding te staan.

Maar eerlijk is eerlijk, het is niet meer zo erg als toen ik haar net had en tegenwoordig staat ze ook wel eens met twee benen naast elkaar te grazen, waar ik dan echt een sprongetje van blijdschap om maak. Ongelijke voeten zorgen voor ongelijke belasting. Ongelijke belasting wil je zo veel mogelijk voorkomen er van uitgaande dat je je paard gezond wilt houden.

Hoeveel anders is de biomechanica van een paard met ongelijke voeten vergeleken met een paard met gelijke voeten? Asymmetrische hoeven maken het lastig voor het paard symmetrische gangen te ontwikkelen.* En ongelijke bewegingspatronen van beide voorvoeten kunnen mogelijk op latere leeftijd oorzaak zijn voor letsels door overbelasting.** Logische conclusies gezien een afwijking in een ideaal bewegingspatroon altijd compensatie zal geven in de rest van het lichaam.

wijken

Rechtsvoor steile voet, linksgebogen in het lichaam
Inzicht in het bewegingspatroon kan je laten zien hoe asymmetrisch je paard eventueel is en op een later tijdstip kun je wellicht meten of je management zorgt voor verbeteringen in dit bewegingspatroon. Wat ik zo in de praktijk tegenkom is dat paarden met rechtsvoor een steile voet altijd linksgebogen zijn en paarden met linksvoor een steile voet altijd rechtsgebogen zijn. Dit rechts- danwel linksgebogen zijn zou al de oorzaak kunnen zijn van de ongelijke voeten maar tevens houdt dit het in stand.

De steile hoef zorgt ervoor dat de schouder wat hoger geplaatst wordt (deze zit tenslotte niet vast aan een sleutelbeen zoals bij ons mensen) en dit zorgt er weer voor dat het paard automatisch de andere kant gebogen wordt. Ga zelf maar op handen en voeten staan en breng een schouder omhoog. Meteen zie je dat in je lichaam een rotatie maakt de ander kant op. Breng je je rechterschouder omhoog dan knik je in naar links in je lichaam en als je je linkerschouder omhoog brengt naar rechts.

Belasting van de benen bij ongelijke voeten
Bij een gezond symmetrisch paard is er meer gewicht op het binnenbeen op de volte, net als je bij een motor door de bocht gaat, waarbij meer druk komt op de binnenkant van de band. Bij een linksgebogen paard met rechts een steile voet in een bocht naar rechts, zie je dat het paard toch vaak op de linkerschouder valt. Het lichaam laat het eigenlijk niet toe om correct te buigen naar rechts. Het rechtsom rijden is dus niet voldoende om het paard gelijkmatig te belasten. Rijtechnisch vraagt het een doordachte aanpak van de ruiter met besef van welk been op welk moment wordt belast en wat te doen om dit zoveel mogelijk te corrigeren.

En welk been wordt nu zwaarder belast? De steile voet heeft een kleiner oppervlak en de straal ligt vaak dieper waardoor het niet echt mee draagt en de druk per eenheid van oppervlakte groter is. Bij de platte voet is er een grotere drukverdeling maar daar wil het paard wel liever op leunen, het liefst met al zijn gewicht.

Chronisch kreupele paarden vertonen dikwijls een kleinere en steilere hoef aan de kant van de kreupelheid. Dit verschil wordt (Ross en Dyson (2003) en Decurnex et al. (2009) geweten aan het sneller groeien van de hiel van de voet door gebrek aan belasting (tenslotte wil een paard zijn kreupele been minder belasten). Langdurig hoge belasting vindt dan plaats op de niet kreupele platte voet die door meer belasting dus platter geworden is.

Je zou kunnen denken dat als het paard dan op een gegeven moment door deze langdurige hoge belasting van de platte voet kreupel wordt en hij dit been ook meer moet gaan ontlasten, je weer gelijke voeten zou moeten krijgen. Dit is natuurlijk een flauw grapje en niet waar, maar het illustreert wel dat in beide voeten meer kans op blessures is en er ook verschillende compensaties plaatsvinden aan de linker en aan de rechterkant van het lichaam. En ook is er nog altijd de vraag: Is het paard kreupel geworden doordat zijn voet steil is of is de steile voet ontstaan door een kreupelheid?

Ongelijkheid in de voeten en hoe dit doorwerkt in de rest van het lichaam
De meeste studies die zijn gedaan beperken zich tot de biomechanica in de voeten van het paard. Ik vind het vooral interessant hoe de asymmetrie doorwerkt in de spieren en de wervelkolom. Bij paarden met ongelijke voeten zie je vaak dezelfde spierproblemen, blokkades in het lichaam en een overontwikkeling van bepaalde spiergroepen.

Neem nu de steile voet. De steile voet zorgt ervoor dat de alle gewrichten in dat been hoger komen te staan dan die van de platte voet, tot aan het hoogste punt de schouder. De schouders hangen in een spiercorcet, dit betekend dat alleen spieren onder en op het schouderblad ervoor zorgen dat de schouders op hun plek blijven zitten. Het sleutelbeen mist bij een paard. Doordat het gehele been inclusief schouder aan de kant van de steile voet hoger komt te staan dan hoort, worden er trekkracht op dit spiercorcet uitgeoefend.

Als spieren in constante spanning staan omdat ze iets moeten opvangen in het lichaam dan zorgt dit er tevens voor dat spieren die een tegengestelde werking hebben (maar wel samen moeten werken) verslappen. Denk bijvoorbeeld aan je eigen arm: als je je arm buigt is je biceps aangespannen (korter) en dan kan de triceps die de tegengestelde werking heeft alleen maar verlengen. Voor het strekken van je arm moet je triceps verkorten en de biceps verlengen. Als één van de twee in constante spanning staat heeft dit invloed op de werking van de andere spier.

Zo werkt het ook met spieren in het paard die onder constante spanning staan. Dit zorgt dus voor functieverlies en verandering in de beweging. Ongelijke voeten worden gecompenseerd in het gehele lichaam van het paard.

* Van Heel et al., 2010
** Kroekenstoel et al., 2006

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *