,

Verbeter je ruitergevoel, verbeter je proprioceptie!

Krijg je ook wel eens van je instructeur te horen dat je scheef op je paard zit, terwijl je zelf juist het gevoel hebt dat je recht zit? Op het moment dat je dan je houding verandert, kan dat heel vreemd aanvoelen. De nieuwe houding voelt ongemakkelijk en geeft je misschien zelfs wel het gevoel dat je juist hartstikke scheef op je paard zit.

In zo’n situatie kun je niet op ‘je gevoel’ gaan rijden, want je gevoel komt niet overeen met de werkelijkheid. Maar hoe kan het toch dat je gevoel er naast kan zitten? Het heeft alles te maken met je proprioceptie.

Wat is proprioceptie?
Je lichaam en je hersenen communiceren continue over de positie van je rug, armen en benen, maar ook vingers en tenen, zonder dat je hiervan bewust bent of dat je naar je armen of benen hoeft te kijken. Met een moeilijk woord heet dit proprioceptie, wat een samenvoeging is van de Latijnse woorden voor ‘zelf’ en ‘waarneming’.

Bij de ene ruiter is de proprioceptie beter ontwikkeld dan bij de andere ruiter. Je kunt bijvoorbeeld aannemen dat dit bij topruiters heel sterk ontwikkeld is. Zij zijn zich heel erg bewust van hun lichaam.

Als zij hun linkerhand iets meer naar links houden, weten ze dat ook. Terwijl als je tegen een basisruiter zegt dat ze hun linkerhand meer naar links houden, krijg je vaak als reactie dat ze dat helemaal niet door hadden en naar hun handen gaan kijken.

proprioceptie2
Foto: Dressage Today

Een simpele test om je algemene proprioceptie te testen, is om te gaan staan met je voeten naast elkaar en je armen langs je lichaam. Wanneer je vervolgens je ogen sluit kun je waarschijnlijk nog gemakkelijk een minuut zo blijven staan, je proprioceptie is prima in orde.

Mensen met een verstoorde proprioceptie zullen, doordat zij niet kunnen zien hoe ze staan, een stap opzij moeten zetten of kunnen zelfs vallen. Dit is iets anders dan een evenwichtsstoornis. Het verschil is namelijk dat als er iets mis is met je evenwichtsorgaan, je ook al problemen zal ondervinden met je ogen open.

Samenwerking in de hersenen
Er zijn twee vormen proprioceptie, namelijk onbewuste en bewuste proprioceptie. Bij de onbewuste proprioceptie kunnen je hersenen heel snel reageren op de kleinste veranderingen in het lichaam.

Denk maar bijvoorbeeld aan de situatie dat je paard opeens schrikt. Je hersenen reageren daar heel snel op en corrigeren het lichaam om te voorkomen dat je van je paard valt. In zo’n geval verloopt de communicatie vanuit je lichaam via het ruggenmerg naar de kleine hersenen, de cerebellum, en weer terug.

hersenen

Als je echter bewust met je houding bezig bent, bijvoorbeeld als je probeert om meer rechtop te zitten en je in de spiegel je houding controleert, heb je te maken met bewuste proprioceptie en verloopt de communicatie tussen je lichaam en hersenen iets anders.

Op dat moment vertel je je lichaam bewust om je houding te veranderen of om een bepaalde beweging te maken. De informatie over je houding gaat dan via het ruggenmerg naar de thalamus, een centrum in de hersenen waar veel informatie samenkomt, en tenslotte naar de postcentrale gyrus van de grote hersenen (zie figuur).

Dit is het deel van de hersenen waar alle bewuste informatie van het lichaam betreft tast, pijn, temperatuur en houding als eerste binnenkomt. Hierna komen de motorische gebieden in actie om een beweging in te zetten.”

Verbeter je proprioceptie
Het mag duidelijk zijn dat een sterk ontwikkelde onbewuste én bewuste proprioceptie voor de paardensport heel belangrijk is. Zo blijf je beter in balans en kun je meer bewust je hulpen geven zonder dat je allerlei ongecontroleerde bewegingen maakt. Maar hoe kun je dit het beste ontwikkelen?

Wat vooral heel belangrijk is, is het hebben van visuele feedback, zodat je telkens kunt nagaan of je gevoel overeen komt met de werkelijkheid. Dit kan met videomateriaal, maar nog beter is het gebruik van spiegels. Je kunt dan direct zien wat je doet en dat koppelen aan je gevoel.

proprioceptie
Foto: Dressage Today

Stel je verandert je houding en controleert dit in de spiegel. Wanneer je dan voorbij de spiegel rijdt en dus geen visuele feedback meer hebt, onthoud je dit gevoel nog enkele passen.

Als je vervolgens weer in de spiegel kijkt, kun je controleren of dit gevoel nog klopt en zo nodig corrigeren. Zo kun je steeds langer zonder visuele feedback (in de spiegels kijken) tot je nieuwe houding heel natuurlijk aanvoelt en je er eigenlijk niet meer bij na hoeft te denken. Je proprioceptie is dan veranderd.

Andere manieren om aan je proprioceptie te werken is door middel van een flexchair of voltige. Bij beide gaat het om bewust worden en feedback krijgen over je houding.

Oefenen, oefenen en nog eens oefenen
Er komt vanuit de hersenen veel bij kijken wanneer je instructeur zegt dat je meer recht op moet gaan zitten. Wanneer je gevoel niet overeen komt met de werkelijkheid, zul je veel werk moeten verzetten om meer lichaamsbewustwording te krijgen en dus je proprioceptie te verbeteren.

Bedenk dus goed dat als een bepaalde beweging nog niet lukt of als je gevoel niet ‘klopt,’ dat dit helemaal niet vreemd is. Het kost tijd om je proprioceptie te verbeteren. Probeer er in ieder geval voor te zorgen dat je telkens je lichaamshouding kunt checken, bijvoorbeeld met spiegels in de rijbaan. Op deze manier is paardrijden niet alleen een training voor je paard of je lichaam, maar ook voor je hersenen.

Hoe goed is jouw proprioceptie?

2 antwoorden
  1. Laura Ginsel
    Laura Ginsel zegt:

    weer een prima verhaal! Maar wist je dat topruiters ook regelmatig aan de longe rijden om geconcentreerd met de houding bezig te zijn? En waarom is het gymnastiek op een paard helemaal verdwenen? Waarschijnlijk omdat de paarden van tegenwoordig te sensibel zijn….ik weet nog dat we na 20 minuten losrijden een knoop in de teugels moesten maken en de beugels voor het zadel moesten doen, draaien met de armen, met 2 handen naar de linkervoet, naar de rechtervoet, met iemand ernaast een molen draaien en voor degene die het durfde, achterstevoren zittend een stukje draven…ook in de springles werd er gymnastiek gedaan, een couloir met in uitjes, handen naar voren, molenwieken enz. enz… jammer dat het niet meer gebeurt…..

    Beantwoorden
    • Renate Hol
      Renate Hol zegt:

      Leuke reactie maar dat gebeurd niet meer alleen maar omdat de paarden te sensibel zouden zijn. Maar ook omdat er een heleboel dit niet willen en niet zien zitten te kinderachtig en als je het ze toch laat doen te moeilijk en vinden ze zich voor gek zitten, tja heel jammer maar dat is wel ook een groot issue misschien wel meer dan te sensibele paarden.

      Beantwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *